بسیاری از افراد تصور میکنند که با روزی دو بار مسواک زدن، سلامت دندانهایشان تضمین میشود؛ اما دوری از اشتباهات رایج مراقبت از دندان مانند مسواک زدن محکم، استفاده از دندان برای باز کردن بستهبندیها، ریزهخواری مداوم در طول روز و جویدن یخ و… بهاندازه خود مسواک زدن برای حفظ سلامت دندانها ضروری است. این کارها از جمله عواملی هستند که مینای دندان را بهمرورزمان میسایند و از بین میبرند. در این مقاله قصد داریم ۱۰ مورد از بزرگترین اشتباهات در مراقبت از دندان را که احتمالاً هر روز بدون توجه انجام میدهید، بررسی کنیم و راهکارهای سادهای برای اصلاح آنها ارائه بدهیم.
اشتباهات رایج مراقبت از دندان
این کارهایی که روزانه انجام میدهید ممکن است به قیمت از دست دادن دندانتان تمام شود:
مسواک زدن محکم و خشن (ساییدن دندانها)
یکی از متداولترین اشتباهات رایج مراقبت از دندان این باور غلط است که مسواک زدن محکمتر، بهمعنای تمیزی بیشتر است. در واقعیت، فشار دادن بیشازحد مسواک روی دندانها باعث ساییدگی مینای دندان و تحریک لثهها میشود. این کار در درازمدت میتواند به تحلیل لثه، حساسیت شدید دندانی و حتی نمایان شدن ریشه دندان منجر شود.
برای اصلاح این عادت مخرب، رعایت چند نکته بسیار کمککننده خواهد بود:
- از مسواکهایی با پرزهای نرم (Soft) استفاده کنید و مسواکهای زبر (Hard) را دور بیندازید.
- مسواک را مانند یک قلممو در دست بگیرید، نه مانند یک ابزار سابزن؛ هدف شما ماساژ دادن دندان است، نه شستن فرش.
- از حرکات دایرهای و ملایم استفاده کنید.
- خرید یک مسواک برقی سنسوردار که با فشار بیشازحد به شما هشدار میدهد، میتواند مفید باشد.
مسواک زدن بلافاصله پس از غذا خوردن
شاید فکر کنید مسواک زدن سریع بعد از ناهار یا شام یک عادت خوب است؛ اما این کار دقیقاً یکی از کارهای اشتباه است. مصرف غذاها و نوشیدنیها (بهویژه موارد اسیدی مانند مرکبات و گوجهفرنگی) محیط دهان را اسیدی میکنند و مینای دندان را موقتا نرم میکنند. مسواک زدن در این حالت، مینای نرمشده را بهراحتی خراش داده و از بین میبرد.
برای محافظت از مینای دندان در برابر محیط اسیدی غذاها، اقدامات زیر را انجام بدهید:
- حداقل ۳۰ تا ۴۵ دقیقه پس از صرف غذا برای مسواک زدن صبر کنید.
- برای رفع بوی غذا در این فاصله، دهان خود را فقط با آب خالی بهخوبی آبکشی کنید.
- جویدن آدامسهای بدون قند (حاوی زایلیتول) پس از غذا به ترشح بزاق و خنثی شدن اسید دهان کمک میکند.
نادیده گرفتن نخ دندان
مسواک زدن بهتنهایی، فقط میتواند حدود ۶۰ تا ۷۰ درصد از سطح دندانهای شما را تمیز کند. باقی ماندن پلاکها، ذرات غذا و باکتریهای مخرب در فواصل بین دندانها عامل اصلی التهاب لثه و پوسیدگی است. حذف نخ دندان از روتین شبانه، از خطرناکترین اشتباهات رایج مراقبت از دندان است که عواقب آن معمولاً با دردهای ناگهانی خود را نشان میدهد.
برای اینکه فواصل دندانها را تمیز نگه دارید، گزینههای زیادی وجود دارد:
- حداقل روزی یکبار، ترجیحاً پیش از خواب، از نخ دندان کلاسیک (نخی) استفاده کنید.
- اگر استفاده از نخ دندان معمولی برایتان سخت است، از نخ دندانهای دستهدار (کمانی) استفاده کنید.
- خرید دستگاه واتر فلاسر یا واترجت (Water Flosser) برای پاکسازی فواصل دندانی با فشار آب کارتان را راحت میکند؛ البته جایگزین نخ دندان نیست.
استفاده از دندانها بهعنوان ابزار
خیلی از افراد برای باز کردن گره کور یک کیسه پلاستیکی، کندن اتیکت لباس، بریدن چسب نواری یا حتی باز کردن در بطری از دندانهایشان کمک میگیرند. اما این کارها میتوانند باعث ایجاد ترکهای ریز، لبپریدگی و حتی شکستگی ناگهانی دندان شوند.
برای ترک این عادت، این توصیهها را به خاطر بسپارید:
- همیشه قیچی، ناخنگیر و دربازکن را دردسترس و در کشوهای دمدست قرار بدهید.
- به خودتان یادآوری کنید که هزینه ترمیم یک دندان شکسته، هزاران بار بیشتر از چند ثانیه گشتن بهدنبال یک قیچی است.
- قبل از اینکه ناخودآگاه چیزی را با دندان بکشید، یک لحظه مکث کنید و بهجای آن ابزار مناسب را بیاورید.
ریزهخواری مداوم و نوشیدنیهای اسیدی
هر بار که شما چیزی میخورید، دهان برای هضم آن اسید تولید میکند. ریزهخواری مداوم به این معناست که دندانهای شما در تمام طول روز با اسید در تماساند و بزاق دهان فرصتی برای ترمیم مینای دندان پیدا نمیکند. این وضعیت با مصرف مداوم نوشابهها، نوشابههای انرژیزا و حتی آبمیوههای صنعتی که سرشار از قند و اسید هستند، بهشدت وخیمتر میشود.
برای کاهش آسیبهای ناشی از تغذیه و ریزهخواری، رویکرد خود را تغییر بدهید:
- تعداد دفعات میانوعدههای خود را به یک یا دو بار در روز محدود کنید.
- در میانوعدهها بهجای شیرینی و چیپس، از پنیر، آجیل و سبزیجات ترد (مثل هویج) استفاده کنید.
- نوشیدنیهای شیرین و اسیدی را با نی بنوشید تا تماس آنها با دندانها به حداقل برسد.
- پس از مصرف هر میانوعده، حتماً یک لیوان آب بنوشید تا محیط دهان شسته شود.
جویدن یخ و اجسام سخت
یخ چون بدون قند و طبیعی است، بیضرر به نظر میرسد؛ اما جویدن آن یکی از پنهانترین اشتباهات رایج مراقبت از دندان است. سختی یخ در تضاد مستقیم با مینای دندان قرار دارد و فشار دادن آن زیر دندان میتواند باعث ایجاد ترکهای میکروسکوپی در مینا و حتی آسیب به پرکردگیها و روکشهای قبلی شود. این عادت مخرب در مورد جویدن تهمداد و خودکار در مواقع استرس نیز صدق میکند.
برای جلوگیری از آسیبهای فیزیکی ناشی از جویدن اجسام سخت، به این موارد عمل کنید:
- یخ نخورید؛ اما اگر خوردید بهجای جویدن یخ، اجازه بدهید تکههای یخ بهآرامی در دهانتان آب شوند.
- نوشیدنیهای خود را بدون یخ یا با یخهای خردشده و نرم میل کنید.
- اگر هنگام تمرکز عادت به جویدن مداد دارید، یک آدامس بدون قند در دهان بگذارید.
دندانقروچه و فشردن فکها به هم (براکسیسم)
بسیاری از افراد در هنگام خواب یا در مواقعی که استرس دارند یا روی موضوعی تمرکز میکنند، بدون اینکه متوجه باشند دندانهایشان را روی هم میسایند. این کار بهسرعت باعث ساییدگی شدید مینای دندان، صاف شدن لبههای دندان، درد فک، حساسیت دندانی و سردردهای مزمن میشود.
برای کنترل فشارهای عصبی روی فک و دندانها، راهکارهای زیر را در نظر بگیرید:
- برای محافظت از دندانها در طول شب، با مراجعه به دندانپزشک یک محافظ دندان شبانه (Night Guard) سفارشی تهیه کنید.
- تکنیکهای مدیریت استرس مانند مدیتیشن و یوگا را برای کاهش فشارهای روانی تمرین کنید.
- مصرف کافئین را در ساعات پایانی روز متوقف کنید تا خواب آرامتری داشته باشید.
کمآبی بدن و بیتوجهی به خشکی دهان
بزاق دهان اسیدها را خنثی میکند، ذرات غذا را میشوید و مواد معدنی ازدسترفته را به مینای دندان برمیگرداند. وقتی آب کافی نمینوشید یا به دلیل مصرف داروهای خاص دچار خشکی دهان میشوید، بزاق کم میشود و باکتریها با سرعت وحشتناکی رشد میکنند.
برای حفظ رطوبت دهان و تقویت عملکرد بزاق، این عادات را روزانه تمرین کنید:
- در طول روز حداقل ۶ تا ۸ لیوان آب بنوشید تا بدنتان هیدراته بماند.
- بطری آب را در محل کار همیشه روی میز خود داشته باشید و مدام از آن جرعهجرعه بنوشید.
- اگر خشکی دهان شما مزمن است، با دندانپزشک خود در مورد استفاده از دهانشویهها و ژلهای مخصوص خشکی دهان مشورت کنید.
تعویض بهموقع مسواک
استفاده از یک مسواک کهنه با مسواک نزدن فرقی ندارد! مسواک فرسوده نمیتواند پلاکها را از سطح دندان پاک کند و بدتر از آن، خودش به محل تجمع باکتریها و قارچها تبدیل میشود. این مورد از اشتباهات رایج مراقبت از دندان، بهراحتی قابلپیشگیری است:
- مسواک خود را دقیقاً هر ۳ تا ۴ ماه یکبار تعویض کنید.
- پس از هر بار سرماخوردگی، گلودرد یا عفونت دهانی، مسواک خود را بلافاصله دور بیندازید.
- مسواک را پس از استفاده بهخوبی بشویید و در فضای باز (ترجیحاً دور از محیط مرطوب توالت) قرار بدهید تا خشک شود.
بیتوجهی به دردهای کوچک و تاخیر در مراجعه به دندانپزشک
آخرین و شاید خطرناکترین مورد از لیست اشتباهات رایج مراقبت از دندان، این است که منتظر بمانید تا دندانتان درد بگیرد و بعد به دندانپزشک مراجعه کنید. پوسیدگیها، عفونتها و بیماریهای لثه در مراحل اولیه کاملاً بدون درد و علامت هستند؛ اما زمانی که دنداندرد شروع میشود، یعنی مشکل به عصب رسیده و درمان آن بسیار پرهزینهتر، زمانبرتر و دردناکتر خواهد بود.
برای پیشگیری از تبدیل شدن مشکلات کوچک به بحرانهای بزرگ، این رویکرد را در پیش بگیرید:
- هر ۶ ماه یکبار برای چکاپ کامل و جرمگیری تخصصی به دندانپزشک مراجعه کنید.
- حساسیتهای گذرا به سرما و گرما، خونریزی لثه هنگام مسواک زدن و تغییر رنگ دندانها را جدی بگیرید و سریعاً برای معاینه وقت بگیرید.
جدول خلاصه عادتهای مخرب دندان و رفتار جایگزین
در جدول زیر مجموعهای از مهمترین اشتباهات و راهکارهای جایگزین آنها را بهصورت چکیده آوردهایم.
عادت مخرب روزانه | آسیب احتمالی به دندان و لثه | رفتار جایگزین و صحیح |
استفاده از دندان بهعنوان ابزار | ایجاد ترک، لبپریدگی و شکستگی دندان | استفاده از ابزار مناسب مانند قیچی و دربازکن |
مسواک زدن شدید و خشن | سایش مینای دندان و تحلیل رفتن لثهها | استفاده از مسواک نرم و حرکات چرخشی ملایم |
جویدن یخ و اجسام سخت | ایجاد میکروترکها و آسیب به پرکردگیها | مکیدن یخ یا جویدن آدامس بدون قند جایگزین |
مسواک زدن بلافاصله پس از غذا | سایش و خراش مینای نرم شده توسط اسید غذا | صبر کردن حداقل ۳۰ تا ۴۵ دقیقه پس از غذا |
مصرف مداوم نوشیدنی اسیدی | تخریب ساختار مینا و ایجاد پوسیدگی وسیع | استفاده از نی برای نوشیدن و آبکشی دهان با آب |
سخن پایانی
حفظ سلامت دندانها نیازمند تغییرات بزرگ و طاقتفرسا در سبک زندگی نیست؛ اصلاح همین عادتهای کوچک و روزمره میتواند تفاوت بزرگی را رقم بزند. شناخت و ترک اشتباهات رایج مراقبت از دندان، پایههای دندانهای سالم و لبخندی زیبا را بنا میکند. البته حتی با وجود رعایت تمامی اصول بهداشتی، معاینات دورهای توسط متخصصان حرفهای امری اجتنابناپذیر است. تیم دندانپزشکان متخصص و مجرب ما در زنجیره مراکز دندانپزشکی زمرد همواره آمادهاند تا با پیشرفتهترین تجهیزات، سلامت دهان و دندان شما را بهدقت ارزیابی کنند. ما در شعب مختلف زنجیره مراکز دندانپزشکی زمرد، از چکاپهای دورهای و جرمگیری تخصصی گرفته تا پیچیدهترین درمانهای ترمیمی و زیبایی را با بالاترین کیفیت و در محیطی آرام به شما ارائه میدهیم. اجازه ندهید مشکلات کوچک دندان، زیبایی لبخند شما را تهدید کنند؛ همین امروز با نزدیکترین شعبه زنجیره مراکز دندانپزشکی زمرد تماس بگیرید و نوبت معاینه خود را رزرو کنید.
منابع:
یک دیدگاه بنویسید